Смоквата е меѓу најпознатите и најомилените овошја, но малкумина знаат дека начинот на кој се создава е навистина необичен. За разлика од повеќето растенија, кај кои цветовите се јасно видливи, кај смоквата тие се скриени во внатрешноста на плодот што го јадеме.
Најинтересниот дел од оваа приказна е смоквината осичка, мал инсект што има важна улога во размножувањето на одредени видови смокви.
Ботанички гледано, смоквата не е обичен плод, туку посебна структура наречена сикониум. Тоа е месеста обвивка во чија внатрешност има стотици ситни цветови, а на врвот има мал отвор низ кој може да влезе смоквината осичка.
Кога женката ќе најде смоква подготвена за опрашување, таа се провлекува низ тесниот отвор и притоа понекогаш ги губи крилјата и делови од антените. Внатре ги пренесува поленовите зрна од друга смоква и ги опрашува цветовите. Кај одредени видови, истовремено положува и јајца во дел од цветовите. Потоа започнува необичен животен циклус: од јајцата се развиваат ларви, осичките се парат внатре во смоквата, а машките осички, кои немаат крилја, создаваат отвор за излез низ обвивката. Женките потоа излегуваат и носат полен со себе кон следната смоква.
Така, растението и инсектот зависат еден од друг: осичката добива место за размножување, а смоквата добива помош при опрашувањето.
Сепак, ова не важи за сите смокви. Постојат различни видови и сорти, а многу од оние што ги одгледуваме за јадење можат да созреат и без опрашување. Овој процес се нарекува партенокарпија, што значи дека смоквите што најчесто ги купуваме не мора да содржат осичка, ниту нивното зреење зависи од овој инсект.
Кај видовите во кои осичката навлегува и го завршува својот животен циклус во смоквата, нејзиното тело може да се разгради со помош на ензими во растителното ткиво.
Односот меѓу смоквата и смоквината осичка е еден од најдобрите примери за заемна зависност во природата. Оваа врска се развивала милиони години и научниците ја проучуваат како пример за совршено приспособување меѓу растение и инсект.
Следниот пат кога ќе пресечете смоква и ќе ги забележите нејзините ситни зрнца, сетете се дека зад ова навидум обично овошје се крие навистина фасцинантен природен свет.

