Православните верници на 15 август го прославуваат празникот Откривање и пренос на моштите на Светиот првомаченик и архиѓакон Стефан, познат како Свети Стефан летен.
Свети Стефан се смета за првиот христијански маченик, кој бил осуден на смрт со каменување поради својата вера во Христа. Неговото тело, по смртта, било оставено надвор од градот, но Гамалиил, учителот на апостол Павле, тајно следбеник на Христос, го погребал во пештера на својот имот во Кафаргамала.
Во истата пештера биле погребани и Никодим, пријателот на Гамалиил, како и неговиот крстен син Авив. Според преданието, тука бил погребан и самиот Гамалиил.
Местото на кое почивале моштите на Свети Стефан долго време било заборавено, сè додека во 415 година Гамалиил не му се јавил на свештеникот Лукијан во сон, откривајќи му го локацијата на гробовите.
Лукијан го известил Ерусалимскиот патријарх Јован и откако добил благослов, отишол заедно со други луѓе да ги побараат гробовите. Кога биле отворени, пештерата се наполнила со силен, пријатен мирис од моштите.
Моштите на Свети Стефан биле свечено пренесени на Сион, додека моштите на Никодим, Гамалиил и Авив биле положени во црква на ридот над пештерата.
Црковното предание бележи многу исцелувања кои се случиле по откривањето на моштите на Свети Стефан. Подоцна, неговите мошти биле пренесени во Цариград, каде што продолжиле да бидат почитувани од православните верници.
Во Охрид, празникот има посебно значење. Градот поседува пештерната црква „Свети Стефан“, која датира од IX век и е посветена на овој светител. И оваа година, многу православни верници ја посетуваат црквата, палат свеќи и се молат за здравје и благослов.
Свети Стефан е еден од најзначајните светители во христијанството, а неговиот пример ја симболизира верата, храброста и упорноста во тешките времиња.
„Од твоите страдања со царски венец се овенча твојата глава за сето она што го претрпе за Христа Бога, о Стефане, прв маченик меѓу мачениците; ти кој јудејското безумие го изобличи, Го виде Твојот Спасител оддесно на Отецот. Него моли Го за нашите души.“
