Сончање до смрт: Зошто има повеќе случаи на рак на кожа?

Теоретичарите на заговор велат дека виновни се кремите за сончање. Ова не е точно, но точно е дека кремите само делумно штитат. Експертите велат дека лежењето на сонце за да се потемнат е глупава и штетна идеја.

„Кремите за сончање се една од најголемите измами на сите времиња!

Со таа порака на социјалните мрежи се споделува видео засновано на популарна теорија на заговор. Особено во круговите на езотеричните и теоретичарите на заговор, придобивките од кремата за сончање долго време се сомневаат.

Меѓу другото, се тврди дека кремите за сончање предизвикуваат рак – а не сончевите ултравиолетови зраци.

Некои дури одат дотаму што сето тоа го нарекуваат „измама“ во режија на дерматолозите кои наводно препорачуваат употреба на штетни креми за сончање со цел да профитираат од зголемувањето на случаите на рак на кожата. И таа теорија е погрешна и тоа од повеќе причини, пишува ДВ.

„Кремите за сончање кои се на пазарот се тестираат претходно“, вели Клаус Гарбе, дерматолог и професор на Универзитетот во Тибинген.

„И тоа значи дека се што се користи во кремите за сончање е тестирано и потоа категоризирано како безопасно во однос на можен ризик од рак.

Дискусија за УВ зраците

Меѓутоа, во минатото, на пример, една студија покажа дека постар тип на крема за сончање со октокрилен филтер произведува молекули на бензофенон, за кои постои сомневање дека предизвикуваат рак.

Но, на пазарот има креми за сончање кои воопшто не содржат октокрилен. Директивите на ЕУ се построги во овој поглед.

„Наспроти хипотетичкиот ризик од бензофенон, постои реален и научно докажан ризик од рак на кожата од премногу ултравиолетово зрачење“, наведува Германското дерматолошко друштво.

Според организациите за заштита на интересите на потрошувачите, нема причина за паника дури и поради фактот што во некои креми за сончање за деца се пронајдени пластификатори. Според нив, концентрацијата и онака била ниска, а приоритет била заштитата од УВ зраците.

На интернет, поради ваквата недоверба кон индустриски произведените производи за заштита од сонце, може да се најдат бројни рецепти за креми за сончање кои сами се прават.

Гарбе препорачува да не го правите ова. Во анализа на петнаесет вакви рецепти, експертите го заклучиле следново: „Рецептите кои ги собравме на интернет се опасни, со оглед на тоа што некои од нив воопшто не нудат заштита од воздухот, а повеќето од нив не нудат доволна заштита на луѓето кои ги користат“.

Имено, три рецепти воопшто не содржеле заштита од сонце, а останатите имале заштитен фактор помал од шест.

Зголемување на бројот на случаи на рак на кожа

Вистина е дека бројот на случаи на рак на кожа е значително зголемен. Според Сојузниот завод за статистика, во Германија во 2022 година имало 109.400 лица кои примале стационарно лекување од рак на кожа.

Тоа е приближно 75 отсто повеќе случаи отколку во 2002 година. Во истиот период бројот на жители пораснал за само два отсто.

Во истиот период, бројот на смртни случаи поврзани со рак на кожа се зголемил за околу 65 проценти (на 4.400 случаи годишно). Засегнати се пред се постарите луѓе. Повеќе од половина од оние кои починале од рак на кожа во 2022 година биле луѓе на возраст над осумдесет години.

Релативно кажано, најголем ризик за рак на кожа е забележан во возрасната група од 40-44 години. Во таа група, според Дестатис, ракот на кожата бил причина за 0,8 проценти од сите смртни случаи – а во сите други возрасни групи тој бил „виновен“ за 0,4 проценти од смртните случаи.

Сончањето како главна причина за зголемување на бројот на заболени?

Сличен пораст е регистриран и во многу други земји, вели Гарбе. И има причина за тоа: денес, вели тој, луѓето почесто од порано се изложени на сонце, односно на УВ зраци.

„Практично, до Втората светска војна немаше летни одмори. А само населението во руралните средини беше повеќе или помалку изложено на сонце“, наведува тој. И добро заштитени, носејќи облека со долги ракави или покривки за глава.

„Покрај тоа, сончањето во тоа време не се сметало за идеал за одмор“, забележува Гарбе. Се рашири дури во 1950-тите и од САД, вели експертот.

Во некои земји, како Данска, САД или Нов Зеланд, во тоа време веќе почнаа да се регистрираат случаи на рак. А во нив може да се прочита дека тогаш имало многу помалку случаи на рак на кожа отколку денес.

Во Данска, бројот на случаи на меланом на 100.000 жители (на годишно ниво) се зголемил за 40 пати. „Од студиите знаеме дека 95 отсто од тоа зголемување може да се објасни со УВ зрачењето“, заклучува Гарбе.

Ефектот на кремот за сончање

Кога станува збор за прекумерно изложување на сонце, кремите за сончање помагаат само до одреден степен, вели Гарбе. Истражувањата покажуваат дека примената на овие средства го намалува развојот на рак на кожата, додава тој.

Но, кремите за сончање се помалку ефикасни од, на пример, облеката. Покрај тоа, постојат два фактори кои можат да го намалат заштитниот фактор на кремите за сончање.

Имено, на возрасните им се потребни околу 35 грама крема за сончање за целосна заштита. Но, истражувањата покажаа дека повеќето луѓе применуваат само околу една четвртина од потребната сума.

„Затоа заштитниот фактор драстично опаѓа“, предупредува Гарбе. Кај крема со заштитен фактор педесет, тоа би значело дека заштитниот фактор паѓа на – само пет.

Истражувањата покажуваат дека луѓето имаат чувство на (лажна) сигурност поради употребата на крема за сончање. „Многу луѓе мислат дека можат да лежат на сонце без никаква опасност бидејќи ставаат крема“, вели Гарбе.

„Тоа е, како што рече, најголемото недоразбирање на оваа тема. Всушност, многу мали дози се доволни за мутација на ракот поради УВ зрачењето.“ Значи, таа граница не се преминува во случај на изгореници, туку многу, многу порано.

Три столба на заштита

Според експертите, кремите за сончање се само третиот столб на заштита од УВ зрачење. Дополнително се препорачува избегнување на сонце два часа пред и два часа по пладне, бидејќи тогаш е најголем интензитетот на УВ зраците.

А облеката се наведува како втор столб на заштита. Всушност, студиите покажаа дека облеката е многу поефикасна како средство за заштита од сонце од кремата за сончање. И нивото на заштита варира, во зависност од видот на влакната, бојата или густината на ткаење.

„Не постои такво нешто како здрав тен“, вели Гарбе. Кога луѓето стануваат црни, тоа значи дека се случила мутација, забележува тој. „Треба да се работи повеќе на превенцијата, за луѓето да сфатат колку е опасно сончањето за здравјето.

Експертите вклучуваат и солариуми, каде што постои зголемен ризик од рак на кожата, како што наведува Меѓународната агенција за истражување на ракот.

Последиците од сончањето често се забележуваат подоцна во животот, бидејќи ракот на кожата најчесто се појавува во постара возраст. Изгорениците од сонце на помлади години го зголемуваат ризикот од рак.

Експертите претпоставуваат дека бројот на откриени случаи на рак на кожа ќе продолжи силно да расте.